1 месяц назад 294
“Өбүгэ тыына” – удьуор утума
Өбүгэ тыына эр дьоҥҥо чуолаан хаһан ордук күүскэ биллэрий? Саа-садах тутан бултаатахтарына, муҥха тардан балыктаатахтарына, ходуһаҕа киирэн оттоотохторуна, ат миинэн көтүттэхтэринэ, хапсаҕайдаһан туһуннахтарына, айылҕалыын алтыстахтарына, сахалыы таҥнан, түһүлгэҕэ киирэн, оһуохайга кыттыстахтарына… Ол аата төрүт дьарыкка, төрүт үгэскэ, төрүт дорҕооҥҥо, төрүт култуурабытыгар уонна күрэс төрүт көрүҥнэригэр…
Итини барытын үҥкүү хамсаныыларынан, ырыа дьүрүлүнэн дьүһүйэн, эр хоһууннар куттарын-сүрдэрин бөҕөргөтөр дьоро киэһэни С.А. Зверев-Кыыл Уолун аатынан Үҥкүү национальнай тыйаатыра, Аҕа дойдуну көмүскээччи күнүн көрсө, “Сэргэлээх уоттара” култуура киинигэр тэрийдэ.
“Өбүгэ тыына” бырайыак ааптара – Үҥкүү тыйаатырын артыыһа Дьулустан Харлампьев. Кини Кэбээйигэ балыктаан, бултаан улааппыт эр бэрдэ буолан, булт-алт туһунан үҥкүүлэри табыллан туруорар эбит. “Умсан”, “Булчуттар”, “Олрапчы”, “Архаар” диэннэри бу киэһэ сэҥээрэ көрдүбүт.
Биһиги оҕо эрдэхпитинэ кырасыабай дьүһүннээх, кэрэ көстүүлээх, тупсаҕай быһыылаах-таһаалаах сахалары көрдөрөр глянцевай кинигэ биир эрэ баара – ол филармония фотоальбома. Онно үҥкүүһүттэр солистара барыларыттан бэлиэ этэ – тор курдук бытыктааҕа. Ол кини, Дмитрий Харлампьев, уола эбит – Дьулустан! Онон бырайыагын “Өбүгэ тыына” диэн ааттаабыта, чахчы, оруннаах: өбүгэ тыына хааммытынан бэриллэн, удьуор утумунан салҕанар буоллаҕа эбээт.
Аҕата Дмитрий Григорьевич, ийэтэ Александра Николаевна Харлампьевтар тэрийбит “Тэлээрис” ансаамбылларыгар Дьулустан кыра эрдэҕиттэн үҥкүүлээбит. Билигин бэйэтэ ХИФУ “Сэргэлээх уоттара” култуура киинин иһинэн “Умсан” диэн бөлөҕү салайар.
Норуот тирэҕэ уонна кэскилэ эр дьон буоларын бигэргэтэр кэнсиэр бырагыраамата үчүгэйдик толкуйдаммыт. Бастакы түһүмэххэ эр киһини буойун уонна көмүскээччи, иккискэ булчут, үһүскэ аҕа уонна аҕа баһылык быһыытынан арыйар нүөмэрдэри таҥан киллэрбиттэр.
Эр дьон үҥкүүтэ, бэйэлэрин айылгыларынан, хаһан баҕар түргэн тэтимнээх буолар аналлаах. Онно дьүөрэ ырыалаах артыыстары ыҥыран ыллаппыттара – өссө ситэрэн-толорон биэрдэ: дэгэрэҥи баһылаабыт Василий Новоприезжайы, эҥсиллэр эниэргийэлээх Аскалон Павловы, домбралаах Архаан Уйгуну, Үҥкүү тыйаатырын артыыһа Александр Кармановы, былыргыны аныгылыы тыыннаан туойар TUNALQANы.
Онон кэнсиэр олох тэтимнээхтик барда. Арай сыыйа тардан хомустуур Василена Шарина-Улан уонна Руслан Габышев, Дьулустаан Никифоров, “Кыл саха” этно-бөлөх төрүт дорҕооннорун тыаһыгар эрэ арыый налыйан ыллыбыт. Аттыбар олорбут кыргыттарым: “Харахпытын симэн, өбүгэни кытта ситиммитин уһугуннардыбыт”, – дэстилэр.
Биир сонун көстүү – “Номох”, “Көмүлүөк” маҕаһыыннар сахалыы таҥастарын билиһиннэрэр угуйук.
Бу бырайыак төрдүс төгүлүн ыытыллыбыт. “Дьулустан Дмитриевич сүрдээх дьаныардаах, туруоруммут сыалын-соругун тиһэҕэр тириэрдэр ураты майгылаах” диэн кэллиэгэлэрэ биэчэр программкатыгар суруйбуттар.
Дьэ, онон бу саҕалаабыта салҕанан баран иһиэ диэн эрэнэбит. Өбүгэ тыына быстыбатын, удьуор утума салҕаннын!
Михаил Соргу түһэриилэрэ, Анисия Иевлева сырдатыыта
