Сыбаайбаҕа сырыттыбыт, тэҥҥэ ылластыбыт

Дьэ, кэтэһэн-кэтэһэн, Саха тыйаатырын артыыстарын “Чэйиҥ, ыллыаҕыҥ” кэнсиэригэр сырыттым. Нууччалаатахха, “концерт превзошел все мои ожидания” диэххэ. Үчүгэй буолуохтааҕын син сэрэйэр этим да, ситинник саала иһэ бүтүннүү олох “түллэ” олоруо дии санаабатаҕым.

Режиссер Павел Ченянов тэлэбиисэргэ 90-с сылларга көстүбүт “Старые песни о главном” курдук оҥорбут.

Сыбаайба, сэбиэскэй саҕанааҕы кэм. Хайа да сыбаайбаҕа типичнэй көстүү: уоллаах кыыс, кыыс дьүөгэлэрэ, уол атастара, кылааһынньыктар, төрөппүттэр, эбээлэр, ыалдьыттар уонна тамада. Онно хас биирдии артыыс бэйэтэ туспа уобараһы арыйда.

Тамада, дьэ, дьиҥнээх тамада: артыыс Эдуард Захаров мааһа таҕыста: этэн-тыынан, саҥаран-иҥэрэн, ыллаан-үҥкүүлээн уол оҕото. Ол иһигэр саалаҕа олорор көрөөччүнү бүтүннүү хамсатта, ыллатта.

Эрдэ программка курдук ырыанньыгы тарҕаппыттара. Ону көрөн ылластыбыт. Үгүстэрбит ити сүрэхтэн түспэт ырыалары бүтүннүү билэбит, ыллаан аҕай кэллэхпит.

Сүктэр кыыс барахсан сыбаайбатын иннигэр долгуйара, санаата оонньуура ханна барыай?! Иэйиитэ, таптала муҥутуур тыҥаабыт кэмигэр кыраны да сүрэҕинэн ылынара биллэр. Ону дьүөгэлэрэ уоскутан:

“Hууралдьыйан дьикти киэһэ,

Дьикти киэһэ, сэгэриэм.

Тиҥ-тиҥ тэптэ түөһүм иһэ,

Түөһүм иһэ – сүрэҕим.”

Таптал туһунан иэйиилээхтик ыллаан уоскуталлар. Ол быыһыгар табаарыс уолаттар сыбаайба тэрийэн сүүрэн бөтөрүҥнэһэллэр.

Куприян Михайлов гитаралаах тахсан ыллыыр, сыбаайбаҕа баран иһэрин этэр.

Дэриэбинэтигэр өр буолан баран кэлбит киһи (артыыс Александр Борисов) дойдутун ахтылҕанын таһааран, “Дорообо, дойдум сарсыардата” диэн ырыаны тардан кэбиһэр. Итиннэ эмиэ кыра интригалаах: уол ийэтин кытта доҕордоһо сылдьыбыттар эбит. Күтүөт уол кини уола дуу, атын дуу диэн таайа сатаан мучумааҥҥа түстүбүт.

Эдэркээн кыыс Юлия Санникова ытамньыйарын Айаал Аммосов биһиги доҕорбут Виталий Андросов “Бэйэҥ киэнэ, эйиэнэ эрэ баара буолуо” диэн ырыаны ыллаан уоскутар. Манна даҕатан эттэххэ, Виталий Андросов өссө тыыннааҕар, кини ырыаларынан хатастар, Наталья Руфовалаах, мюзикл туруорбуттарын бэркэ астынан көрбүттээхпит. Эчи, Виталий Тимофеевич ырыалара сюжекка сөп түбэһэллэрэ да бэрдэ.

Ирина Михайлова, Дмитрий Татаринов уобарастарын олус бэркэ биэрдилэр. Кэргэнниилэр быһыылаах, дуэттаатылар. Петр Тобуруокап тылларыгар, Николай Туласынов мелодиятыгар:

“Ньургуһун от буолан

Нуоҕайа тыллыахпын,

Таптааҥҥын көрүөҥ дуо

Дьаарбайа сылдьаҥҥын?

– Суох, кэбис, тапталым,

Ньургуһун буолума,

Хараарчы хатыаҕыҥ

Хаһыҥнаах сарсыарда…”

Барахсаттар, эчи, куоластара үчүгэйэ! Ирина ыллыыр буолуохтаах диэн син сэрэйэрим, оттон Дмитрий ыллыырын саҥа иһиттим. Уонна комедийнай соҕус хабааннаах оруолга эмиэ табыллар эбит.

Саамай сөҕө көрбүт дьонум – Айталина Лавернова, Альберт Алексеев – сэбиэт бэрэссэдээтэлэ уонна “сүрэҕин чопчута”, кэргэнэ ини диэххэ.

Сэбиэт тойон тойон курдук суон, онтон “чопчута” хатыҥыр, муодунай бөҕө. Дьэ, көрүлээтилэр: Айта хамсанарыттан күлэн олох уҥа сыстым.

М.Зощенко айымньыларынан “Не может быть» кэмиэдьиэйэҕэ сүргүччү көрөн баран турар тойон кырасаабысса кэргэнигэр биир эр киһи иҥээҥнээбитигэр кыыһыран: “Я даже сам себе не позволяю обнять!” – диэбитин санаан кэллим. Айта имиллэҥнээн, үҥкүүлээн, кыыс оҕото. Эчи быһыыта-таһаата, көстөр дьүһүнэ да үчүгэйэ бэрт, киһи эрэ хараҕа хатанар, умсугуйа көрөр. Наһаа үчүгэй тандем, ырыалара да бэртээхэй.

Артыыстар бары даҕаны мизансценаларын, уобарастарын импровизациялаабыттар курдук.

Ийэлэр Ильяна Павлова, Ньургуйаана Шадрина бэйэ-эйэлэрин ситэрсэн биэрэллэр. Ильяна бэрт сэргэх ырыалаах, ыалдьыттара кини ырыатынан үҥкүү-битии бөҕө.

Оттон Ньургуйаана сэмэй, олохтоох тыллаах-өстөөх ийэ. В.Ноев “Кыракый уолчааммар” ырыатын күүстээх куолаһынан ыллаата. Ырыаһыт да буолуон сөп эбит. Сэмэй аҕа Иван Кузьмин наар хаартыскаҕа түһэрэр.

Ильяна кэргэнэ хойутаан кэллэ. Илья Стручков оонньуур, “Соноҕос” ырыатынан былааһы ылла. Бары дьөһөгөй оҕото буолан ыстаҥалаһыы. Будулай диэн ааттыыллар эбит. Сир-сир аайы Будулай диэн хос ааттаахтар элбэхтэр. Будьурхай баттахтаах, бытыктаах, сэлээппэлээх буолла да – Будулай. Егор Неймохов Хаҥаласка сырыттаҕына биир оннук Будулай сэлээппэтин атастаһан турар, “Егор Неймохов сэлээппэтэ” диэн киэн тутта этиэм диэн тылын минньитэн. Куорат суруйааччытын мааны фетровай сэлээппэтэ Будулайга, оттон кини эргэ сэлээппэтэ – Дьөгүөргэ. Ол кэннэ тута Николай Якутскайы арыаллаан, Бүлүү оройуоннарынан ол эргэ сэлээппэни кэтэ сылдьыбыта

Эбээ Зоя Багынанова дьүөгэтэ Мария Николаевалыын былыргы “Студент доҕорбор” ырыаны ыллаатылар.

Надежда Ушницкая, Софья Баранова, Лена Сергеева-Румянцева ырыалара олох сэргэхтэр, барахсаттар хамсана-имсэнэн эдэрдэргэ холобур буолаллар. “Вот так надо зажигать!” диэбит курдук.

Урукку сэбиэскэй кэминээҕи сыбаайба хайаан итиригэ суох буолуой?! Айаал Аммосов ити уобараһы бэркэ арыйда, арыгы остуолтан уорааһыннаах эҥин.

“Горько!”, “Кисло!” хаһыы элбэх, Ол быыһыгар кийиити сүтэрээһиннээх эҥин. Кыыстаах уол Маша Дегтярева, Вася Романов наһаа үчүгэйдэр, сэмэйдэр.

Сэргэ олорор көрөөччү: “Ити кырдьык сыбаайбалаатылар дуо?” – диэр дылы ылыннарыылаахтык оонньууллар. Кырдьык да, наһаа бэйэ-бэйэлэригэр барсар пааралар.

Кинорежиссер Валентин Макаров одноклассник буолан киирэн ыллаата.

Аны Айсен Лугинов доҕоро, тост этэн баран, эмискэ ырыатын киниэхэ салайда. Оннук эмиэ баар буолааччы. Хайыай, ыллаатаҕа дии.

“Доҕоччугуом, тоҕо маннык

Тоҥкурууннук көрсөн,

Туохтан дууһаҥ туоххаһыйан,

Чоҕулуччу көрдүҥ?..”

Сыбаайба буолан баран баяниһа суох буолбат. Баянист Николай Стручков бэртээхэйдик доҕуһуоллаата. Билэр аҕай дьыалата. Мин биир уолум сыбаайбатыгар баянистаан турар.

Биир чаҕылхай нүөмэр тамада саалаттан таһааран үҥкүүлэппит дьоно буоллулар.

Боростуой көрөөччү буолаллара биллэр, анаммыт дьон буолбатах. Онон өссө күлүүлээх. Кыыс өссө үҥкүүлүүр, эр киһи мөдөөт. Тамадабыт ырыаһыт эбит. Сандаара Федотоваҕа, кини персонаһыгар анаан, “Өрүүнэни” ыллаата. Кэрэ кыыска “Сэгэртэйим оҕото, сэмэй, нарын Өрүүнэ” диэн наһаа истиҥник иһилиннэ.