1 месяц назад 742
Булт туһунан үөрэх босуобуйатын курдук ааҕыллар кинигэ
«Бөрө Уолун бэлэҕэ» диэн бэрт сэргэх кинигэни аахтым. Ааптар Юрий Николаевич Комиссаров мин кэргэним, саха норуодунай суруйааччыта Егор Неймохов оскуолаҕа бииргэ үөрэммит кылааһынньыга. Иккиэн Томпо улууһун Мэҥэ Алданыгар төрөөбүт, үөскээбит, үөрэммит уолаттар.
Ю.Н. Комиссаров аҕатын Николай Филиппович Комиссаровы аан бастаан Мэҥэ Алдаҥҥа маҥнайгы ыһыахпар көрбүтүм. Дьиэбититтэн тахсан, СМУ диэки баран истэхпитинэ, бэрт чөллөркөй куолаһынан үрүҥ тунах ыһыаҕы уруйдуур тыллары этэ турара бэрт ыраахтан чоргуйан иһиллэрэ. Сайын барахсан муҥутаан тупсан турар кэмэ, күн да күн этэ. Ол курдук ыһыаҕы хатыҥ чараҥ быыһыгар ыыппыта.
Диктор Николай Филиппович хомуньуус баартыйаны уруйдуур, ол быыһыгар биир дойдулааҕын, баартыйа Обкомун эппиэттээх үлэһитэ Василий Гаврильевич Лыглаевы бэрт иһирэх тылынан ахтан ааһар. Хатыҥ чараҥҥа төбүрүөннээн олорон аһаатыбыт. Оһуохайга киирэн хаамыстыбыт. Онно биир киһи дьикти баҕайытык атаҕын иннигэр-кэннигэр тэбэрин дьиибэргиибин. «Ити Хабырылла Дарбааһап», – диэтилэр. Аахпыт кинигэбэр кини туһунан ахтыы баарын өрдөөҕүттэн билэр киһим курдук үөрэ аахтым. Эмиэ булчут эбит.
Уопсайынан, үлэ-хамнас, булт туһунан кинигэни сахалыы аахпатах да эбиппин. Онон тыа сирин олоҕун-дьаһаҕын, сылгыһыт, табаһыт, булчут туһунан бастакыбын бэркэ сэҥээрэн аахтым.
Мин олох билбэт эйгэм эбит. Юрий Николаевич сылгыһыттаан тоҥон-хатан сылдьыбытын, сылгыһыт доҕотторун наһаа үчүгэйдик ахтар. Ол быыһыгар ыалбыт кырдьаҕас сылгыһыт Роман Тулааһынап, бырааппыт Алик Неймохов уо.д.а. тустарынан эмиэ. Роман Тулааһынап хайдах кинини атыгар мэҥэһиннэрэн көтүппүтүн. Онтон ыла сылгыны сөбүлээбитин туһунан. Ити бэрт кыракый билсиһии сүрэҕэр сөҥөн, оҕо барахсан олоҕун түстээтэҕэ. Романы көрөрүм, кыыһын Клавдия Романовнаны уонна эмиэ ыалбыт Марина Прокопьевнаны кытта сайын аайы бииргэ сир астыырбыт. Кинилэр, олохтоох дьон, сири да билэллэрэ бэрт. “Лааппыга тиийэн, отону үргээн турдурҕатыахпыт”, – дииллэрэ билигин да кулгаахпар иһиллэргэ дылы. Мэҥэ Алдан барахсан сирин аһа элбэҕинэн үтүө дойду. Эчи айылҕата да кэрэтэ, киһи санаалыын дуоһуйар.
Ю.Н. Комиссаров сылгыһыттаан баран, аны Тополинайга баран табаһыттаабыт. Ону хайдах курдук ымпыктаан-чымпыктаан суруйбутун киһи умсугуйан ааҕар. Мин, тыыннаах табаны харахтаабатах да киһи, олох табаһыт курдук сананным. Харахпар киэҥ нэлэмэн туундараҕа табалар тамайан сүүрэллэрин көрөргө дылыбын.
Хайдах кинини табаһыт уустук, мындыр идэтигэр уһуйбуттарын, кылгас кэмҥэ эбээннии быһаарсар буолбутун наһаа үчүгэйдик суруйар. Ол быыһыгар хайалар быыстарынан үөһэнэн-алларанан түһэн-тахсан бултаабытын. Олох табаһыт, сылгыһыт, булчут идэлэрин романтикатын ааҕааччыга тиэрдэр.
Мин үлэ туһунан А.Солженицын «Один день Ивана Денисовича» айымньытын бэркэ умсугуйан аахпыттаахпын. Ону санатта. Өссө Таатта киһитин ахтыытын эмиэ сөбүлээн аахпытым. Аатын умнубуппун. Кини оҕо сааһын ахтар, оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан үүрүллэ сыһарын. Онно эдэркээн учууталын сөбүлүү көрөрүн, олоҕо сөпкө салалларыгар төһүү күүс буолбутун, педагог талааннаах буолан, уолу көнө суолга үктэннэрбитин. Кэлин ол учуутал кыыһын кэргэн ылан, тутааччы идэтин баһылаан, Тааттаҕа 90-с дьалхааннаах сылларга тутуу ыыппытын. Дойду ыһыллар кэмигэр үбүлээһин быстар мөлтөх, онтон да атын харгыстар баалларыттан ыксаан, миитин тэрийбитин. Киһи кэрэхсиирэ – үлэ үмүрүйэн, тутуу бүтэн, эбийиэк үлэҕэ киирэрин ситиһии. Ол кинигэни ааптар кэргэнэ, мин Дьөгүөрбүн кытта биир кэмҥэ университекка үөрэммит кыыһа бэлэхтээбитэ. Хомойуох иһин, ол кинигэбин ааҕа ылан баран төнүннэрбэтэхтэрэ. Оннук үчүгэй кинигэ буолан “уччуттахтара” диэн уоскутунабын…
Ю.Н. Комиссаров аны кадровай булчут буолар. Олох оҕо эрдэҕиттэн булт абылаҥын билэ улаатар. Удьуор булчут. Эһэтэ сэрии бэтэрээнэ Сэмэн Егорович Колодезниковы батыһан, кини үүтээннэрин хаардаан, булт абылаҥар ылларар. Булт туһунан эдэр дьоҥҥо үөрэх босуобуйатын курдук ааҕыллар. Эчи өйдүү сылдьара да бэрт. Хайа үрэх баһыгар дуу, хайаҕа дуу тугу сонордоспутун, бултаабытын, хас кииһи, тииҥи өлөрбүтүн ааҕа билэн бэркэ суруйар. Сылдьыбыт ыыра да киэҥ. Охотскай Перевоһунан, Томпо төрдүнэн бэрт ыраах сиринэн, хара тыанан хааман бултуур. Онно атын булчуттары көрсөн, араас омуктары кытта эйэргэһэн, булчуттар бэйэ-бэйэлэригэр истиҥ сыһыаннарын ахтар. Булт сиэрин-туомун эдэрдэргэ холобур буоларын курдук кэпсиир.
Сүрүн махталын көмөлөһөөччүлэригэр – ыттарыгар Пушокка, Моойтоҕо, Тумаҥҥа уонна Тыҥырахха – этэр, иһирэх тылынан ахтар. Хас биирдии ыта туох булка дьоҕурдааҕын ахтарын бэркэ сонургуу аахтым.
Пушок – дэгиттэр булчут. Кини киискэ ииппит хапкааныгар илин атаҕын хаптаран ыйылаабытыгар, тиийэн босхолоон баран, талаҕынан таһыйбыт, онтон атаҕын салана сытар ытын сиэтэн, хапкаан мэҥиэтигэр төбөтүн үҥүлүтэн, хапкааны сыҥааҕын анныгар «лас» гына эһэн баран, эмиэ таһыйбыт. Ыта олох кэннинэн чинэрийэ сылдьар. Соннук бэртээхэй үөрэҕи ааһан, хапкаан мэҥиэтигэр төрүт чүгаһаабат буолбут. Кииһи, тииҥи маска ытыннаран үрэрин истэн, туоһапканан ытан ылар. Уонна хайаан да ытыгар хааннаах төбөтүн салатар – ол аата булдун харахха түһэрэр, тириитин буортулаамаары. Ыт да хаанын салаан астынар, бултан тииһиммит курдук саныыр.
Моойто – андаатараһыт. Күөлгэ андаатар уйата хаар, муус аннынан ханна баарын эндэппэккэ билэр. Биир илин атаҕын уйа үрдүгэр уурар уонна иччитин диэки хайыһан көрөр. Ол сири талаҕынан бэлиэтээн иһэр, өссө көрдөө диэн, ытын киксэрэр. Кэлин ол бэлиэнэн туу уган бултуур. Ыта суоҕа буоллар, булчут хантан билиэй, муус анныгар уйата ханнатын.
Туман – киисчит. Тииҥи көрдөҕүнэ эрэ үрэр. Сүрдээх өйдөөх буолан, киитэрэй, миискэҕэ ас кутан: “Чэ, аһаа”,- диэтэххинэ эрэ аһыыр, бэйэтин билинэр “аристократ” ыт.
Киис диэн күндү түүлээх кыыл олох хойут 80-с сыллартан Томпо сиригэр үөскээбит эбит. Сиэмэх кыыл буолан, тииҥи биллэ аҕыйаппыт. Булчуттар сирдэрин эйэ дэмнээхтик тыырсаллар эбит. Хаһаайыныттан көҥүллэтэн, кини сиригэр бултууллар. Сиэр-туом, айылҕа сокуона кэһиллибэт гына дьаһаналлар. Хайаан да аал уоттарын аһатан көрдөһөллөр. Сэбиэскэй былаас саҕана булчуттары бөртөлүөтүнэн бултуур сирдэригэр тиэрдэллэрэ, өссө хас да сиргэ тохтоон, өйүөлэрин, малларын хааллараллара. Үүтээнтэн үүтээҥҥэ көһө сылдьан, булду батыһаллар. Барытын сүгэ сылдьар ыарахан буоллаҕа.
Биир сүрүн болҕомто үүтээннэргэ анаммыт. Үүтээннэригэр ас, испиискэ, чүмэчи, оттор мас хаалларалларын истэрим. Ол эмиэ тайҕа тулхадыйбат сокуона. Быстаран кэлбит киһи үссэнэн, оһоҕун оттон, хонон абыранар суола, өбүгэттэн кэлбит киһи туһугар үтүө санаа. Ханан, хас хапкаан, мэҥиэ аһылыктаан ииппитин суруйар. Биир хапкааҥҥа бөрө аҥаар атаҕыттан иҥнэн баран, ол атаҕын быһа кэрбээн, аҥаар атахтаах хаампыт суолун булар. Дьон эмиэ итинник гынан тыыннаах хаалалларын сөҕөн истэрим. Айыкка да, бэйэ атаҕын быстыы диэн. АБДь-ҕа (СВО) саха уола саллаат инньэ гыммытын уйадыйа аахпытым. Бааһырбыт атаҕа сытыйбатын диэн, итинник дьаһанан тыыннаах хаалбытын. Ол киһи буоллаҕа – өйдөөх. Оттон кыыл? Эмиэ өйдөөх буолан тахсар. Кинигэҕэ ол бөрөнү суоллууллар, үүтээҥҥэ тиийэн баран, аны сүтэрэн кэбиһэллэр. Онтулара үүтээн үрдүгэр, туох эрэ анныгар, көстүбэт гына саспыт уонна субу соторутааҕыта өлөөхтөөбүт. “Тугу түүйдэҕэй?” диэн ытырыктаппыттар. Ол кэннэ напарнигын Бороппуо аҕата, эмиэ байанайдаах булчут Егор Протопопов-Ботуччу, сааҕа алҕас атаҕын дэҥнээн быстарбыт. Ботуччу эмиэ сүрдээх турбут-олорбут кэпсээннээх киһи этэ. Биһиги аҕабыт күтүөтэ, аан дойду кылаастаах спорт маастара, тустуук Михаил Протопопов аҕата. Ботуччу биһиэхэ хоноро. Уолаттарбыт мас атаҕын дьиибэргээн көрөллөрө.
Ю.Н. Комиссаров Егор Протопопов-Ботуччу кэргэнин, биһиги аҕабыт эдьиийин быраата Уйбаанчык Неймохов туһунан махтана ахтар. Үүтээн туттарыгар, маһын кэрдэн бэлэмнээн, тыраахтарынан состорон ыйбыт сирдэригэр илдьибит, үүтээн тутарга көмөлөспүт. Тыа дьоно барахсаттар итинник бэйэ-бэйэлэригэр хардарыта көмөлөсүһэн олороллор. Ол эмиэ өбүгэ үтүө үгэһэ. Уйбаанчык биһиги уолаттарбытын от охсорго, мунньарга, кэбиһэргэ үөрэппитэ. Хотуурдарын таптайан биэрэрэ. Бэйэтэ улахан саҥата суох, аа-дьуо сылдьар эрээри, тоҕоостоох түгэҥҥэ бэрт сытыытык юмордаан биирдэ этэн кэбиһэр дьоҕурдааҕа.
Ботуччу кыра уола Буодьук (Володя) наһаа үчүгэй эйэҕэс уол этэ. Хомойуох иһин, эрдэ олохтон туораабыта. Аҕабыт ыалдьан, Петербурга барбыппытын кэннэ, уолаттарбытыгар Эдьиий Лина олорсубута. Билигин аймахтартан Уйбаанчыгы уонна Буодьугу харааста ахтабын, махтана саныыбын.
Ю.Н. Комиссаров хас үүтээни ааҕа билэр, историятын кэпсиир. 2021 с баһаар биирдэ сотон ааспыт эбит. Арай кэлин туппут Уйбаанчык көмөлөспүт үүтээнэ эрэ ордон хаалбыт. Аттынааҕы тутуулары, маһы-оту салаан ааспыт. Арай ити үүтээни эрэ арыылаан ордорон ааспыта туһугар эмиэ дьиибэ.
Ю.Н. Комиссаров Мэҥэ Алдаҥҥа оскуолаҕа уопсастыбаннай тренер буолан, биир-биэс харчыта суох, сүрэҕин баҕатынан, наар оҕолору көҥүл тустууга эрчийбит эбит. Ол оҕолор өрөспүүбүлүкэҕэ тиийэ миэстэлэһэр буолбуттар. Олортон этэн аһарбытым курдук, Михаил Протопопов – аан дойду кылаастаах спорт маастара, Петр Саввин – ССРС спордун маастара, хапсаҕайга, хотугу норуоттар курдаһан тустууларыгар СӨ маастара. Биир үөрэнээччитэ оҕолортон барыларыттан таһыччы дьоҕурдаах, уһулуччу талааннаах уола Сайдыыттан сылдьар Захаров Афоня-Черномор интэринээттэн оскуолаҕа диэри илиитигэр стойка биэрэн баран, 150-ча миэтэрэ сири илиитинэн хааман тиийбит. Ол барахсан ситэ сайдан тустубакка хаалбытыттан, олох да быстахха былдьанан, олохтон туораабытын харааста ахтар. Улахан көбүөргэ тустара хааллаҕа… Илиитэ, атаҕа, сиһэ, иҥиирэ күүстээх, аны майгытынан оҕолорго хамандыыр, лиидэр, иҥнэн-толлон турбакка, улуу Коркины кытта тэҥҥэ кэпсэтэр чобуо оҕо эбит. Бөтүрүөбүс бэйэтинэн ыҥырбыт: “Дьонун тылгытыгар киллэрэн, миэхэ аҕала сатааҥ”, – диэбитин, Юрий Николаевич сүрүн үлэтэ сылгыһыт буолан, төрөппүттэрин кытта көрсүбэтэх. Хаандыгалар кыайан кэпсэппэтэхтэр. Ол оннук хаалбыт.
Аны ити оҕо курдук кыахтаахтык илиитинэн хаамар спортсмен, Аҕа дойду Улуу сэриитин маҥнайгы күннэригэр Арҕаа границаҕа олоҕун толук уурбут офицер, Мэҥэ Алдан ыччата Александр Березин буолар.
Билигин саныыбын ээ. Арай Ю.Н. Комиссаров анал үөрэхтээх тренер буолбут буоллун? Төһөлөөх ыччаты таһаарыа, спорду сайыннарыа этэй?! Аҥаардас сүрэх баҕатынан буор-босхо оҕолору дьарыктыыр энтузиаст тренер, оҕону таба көрөн, сөптөөхтүк интуитивно эрчийэр, сайыннарар, өрөспүүбүлүкэҕэ тиийэ туһуннарар. Төһөлөөх кини курдук айылҕаттан айдарыылаах тренер, тустуук тыа сиригэр бүгэн хаалбыта буолуой?!
Егор Неймохов биир быраата Коммунар Колодезников бэрт кыра түгэнтэн тустуутун бырахпыт, чопчулаатахха, бырахтарбыттар эбит. Ол ким эрэ табахтаабытын учууталлар киниэхэ балыйбыттар. Сэттис кылааска үөрэнэр 42 эрэ киилэҕэ тустар оҕо барахсан: “Улахан уолаттар табахтаабыттара”, – диэн кырдьыгын кыайан этээхтээбэт буоллаҕа, онтон төһө эрэ хомойоохтоото. Ону буруйдаан, тустуунан дьарыктанарын оскуолалар боппуттар. Атыннык да сэмэлиэхтэрин сөбө. Оҕо кэскилин быстахтара ол. Өрөспүүбүлүкэҕэ Томпотун чиэһин көмүскээн, II миэстэ, кэлин улахан тустуук буолбут Михаил Протопопов III миэстэ буолан, маҥнайгы мэтээллэри аҕалбыттара. Тустууга талааннаах этэ дииллэр.
Егор Неймохов 60 сааһыгар саха норуодунай суруйааччыта Сайа “Олох – бүппэт хапсыһыы” киинэтигэр икки бырааттара Михаил Протопопов уонна Коммунар Колодезников Егор оҕо сааһын тустууктара Борокуоппай уонна Тараас буолан тусталлар. Киинэҕэ оонньоон тустуу буоллаҕа, ону дьоммут кырдьык-хордьук дьиҥнээхтии тустан бараары гыналларын, режиссер Саймон Сергеев нэһиилэ тохтотор. Үчүгэй да каадырдар этэ. Көбүс-көнө күөх ньаассын оттоох хонуу, тула мааны хатыҥнар сэлэлии үүммүттэр, күөх сэбирдэхтэрэ суугунаһаллар уонна күөл ньуура күн уотугар күлүмүрдүүр… Бэртээхэй киинэ уһуллубута.
Юрий Николаевич этэринэн: ” …саха оҕото кыра эрдэҕиттэн ис иһиттэн тустуук. Кавказ тустууктара аатыраллар да, кыра саастаах, орто саастаах уолаттарга, юниордарга саха оҕолоругар төрүкү баһыйтараллар. Бу саастарыгар саха оҕолоро хаһан да кыайтарааччылара суох. Онтон улахан дьоҥҥо тахсан тусталларыгар балаһыанньа уустугуран барар”. Тоҕо оннугуй? Оннук үчүгэй кыайтарбат базалаах оҕону тоҕо сатаан салгыы сайыннарбаппыт? Билигин усулуобуйа бөҕө: дьарыктанар спортивнай саала, анал үөрэхтээх тренер кырыы кырыытынан… 20-чэ сыл тренеринэн үлэлээбит киһи сөптөөх боппуруоһу туруорар.
Ю.Н. Комиссаров кинигэтигэр Мэҥэ Алдан булчуттарын туһунан киллэрбит. Барыларын туһунан син истэн билэттиибин. Аҕабыт убайа Иван Чириков туһунан сэргээн аахтым. Кини биһигини Дьокуускайтан “Ракетанан” кэллэхпитинэ, кыһыл өҥнөөх массыынатынан көрсөн, дьиэбитигэр таһаарара. Кэргэнэ наһаа ис киирбэх номоҕон дьүһүннээх, нарын бэйэлээх Тамара – математика учуутала. Иван кэнсиэртэргэ сыанаттан ыллыыр үчүгэй куоластаах. Көстөр дьүһүнэ эдэригэр Индия артыыстарын санатара. Дьэ, ол Иван Чириков Дабаччымаҕа соҕотоҕун олорбут, бултаабыт, мотуорунан өрүһүнэн сүүрдэ сылдьан, биир илиитинэн уруулун тутар, иккиһинэн саатын тутан, кустары ытыалыыр эбит. Ити кэмҥэ ыт ыарыыта турда диэн, ыттары барыларын суох гынар, ытыалыыр дьаһал кэлбит. “Ыттаргын дьон көрбөт сиригэр баайан баран, Мэҥэ Алдаҥҥа тиийэн көрдөс”, – диэбиттэр. Онуоха үллэ кыыһыран, матасыыкылын үрдүгэр түһэн, икки ытын батыһыннарбытынан бөһүөлэккэ элээрдибит. Хата, дьолго, хаандыгалар барбыт кэмнэригэр тиийбит. Сэбиэккэ көтөн түһэн, кытаанахтык санаатын этээт, Дабаччыматын диэки түспүт. Хаандыгалар ирдэһэ барбатахтар. Онтон атын туох-туох буолуо биллибэт этэ. Булчукка эрэллээх ыта туохтааҕар да күндү диэн истэрим. Өйдөөх ыт булчукка бултууругар көмөлөһөр, араас быһылаантан быыһаабыт түбэлтэлэрэ бааллар. Хайаан ыттарын өлөртөрүөй?! Утарылаһан турара саарбаҕа суох…
Чириков Степан Степанович диэн сэрииттэн аҥаар атахтаах эргиллибит бэтэрээни көрөр этим. Дьүһүнүнэн кыыс кэрэ киһи, бэрт сэргэх кэпсээннээх, наһаа үчүгэй майгылаах. “Бэйэтин кыаҕынан кырынааска тоһуур, хапкаан иитэн, куобахха туһахтаан, куобаҕын быһытын сөргүтэн бултаан сэргэхсийэрэ” диэн ахтар.
Хас алтыспыт киһитин туһунан ытыктабыллаахтык, умсугутуулаахтык суруйар. Суруйааччы дьоҕура да баар эбит.
Бу кинигэни ааҕан баран, биири бэлиэтээтим. Юрий Комиссаров Егор Неймоховтуун бииргэ үөскээбит, биир кылааска үөрэммит, ыкса доҕордуу дьон диэтэххэ, мин көрүүбэр, олох уратылар. Юрий Комиссаров оҕо эрдэҕиттэн булка сыстаҕас, сылгыһыт буолуон баҕарар. Оттон Гоша дьоно олох бултаабаттар, бэккэлээтэҕинэ, аҕата өрүскэ муонда диэни түһэрэрэ, ону да заправкаҕа үлэлиир эрдэҕинэ. Алыһар бөҕөтүн хаптарар, ону окко сылдьан, чэй өрөр кулуһуммутугар үтэн сиирбит минньигэс да буолара. Ол курдук Гоша булка сыстыбатаҕа. Эдэр сылдьан Халымаҕа андылыы барсара. Комиссаров кинигэтин аахтахха, бырааттара бултууллар эбит. Онно да сылдьыһыан сөп этэ. Суруйааччыга баай матырыйаал онно сыттаҕа, аны айар үлэһит киһи сонун иэйиигэ куустарыан сөбө. Арааһа, ол киниэнэ буолбатах быһыылаах. Арай биирдэ кэпсээбитэ. Гоша куска барыан наһаа баҕарбыт, онуоха улахан эдьиийэ Настаа батарантааһы курданан кустата илдьэ сылдьыбыт. Аҕата Үлэ Кыһыл Знамята уордьаннаах оҕуруотчут үлэттэн ордубата биллэр. Сайыны быһа оттоон, сир астаан тахсааччыбыт. Биирдэ да кустуу барбытын өйдөөбөппүн.
Ю.Н. Комиссаров “Бөрө Уолун бэлэҕэ” кинигэтин ааҕан баран маннык санааҕа кэллим.
1. Саха оҕотун олох кыра эрдэҕиттэн булка уһуйуохха наада. Булчуттарга туттаран, быраактыка курдук, аҕыйах күн сырытыннарбыт киһи, начаас улахан киһилии боччумнаах буолуо этилэр. Ити уол оҕону сөпкө эр киһилии иитиигэ үчүгэй олук буолара саарбаҕа суох. Эмиэ ити курдук сылгыһыттарга туттаран, оҕону сылгыга сыһыарыы.
2. Ю.Н. Комиссаров этиитин болҕомтоҕо ылан, тренердэр оҕону тустарга үөрэтиини толкуйдуохтарын наада. Тоҕо кыра уолаттар тустууга кыайалларый, атын омуктары баһыйалларый? Ол кыахтара улаатыыларыгар тоҕо симэлийэн хааларый?
Сахалар төрүт дьарыкпытыттан оҕону тэйитимиэххэ баара. Бултааһын, балыктааһын, сүөһү иитиитэ, сылгы көрүүтэ үчүгэйин ааһан, саханы саха дэппит, тыыннаах хаалларбыт дьарыга буоларын ытыктыырга үөрэтиэххэ баара, оҕону олох кыра, оту-маһы кытта туста сылдьар сааһыттан, ордук уол оҕону. Америка ковбойдарын романтикалыылларын курдук. Итинник иитии туһалааҕын Ю.Н. Комиссаров дьиэ кэргэнин холобуруттан көрөбүт. Ыал ийэтэ электросварщик диэн сэдэх идэлээх, дьокутаат, хомуньуус Азия Комиссарова (Посельская). Аҕата балерина Аксинья Посельская бииргэ төрөөбүт убайа эбит.
Туох да диэбит иһин, норуоту тыыннаах хаалларар дьарык – норуоту аһынан-үөлүнэн, дьиэнэн-уотунан хааччыйыы буолар.
Ол да иһин Комиссаровтар оҕолоро дьоһун дьон буоллулар. Улахан кыыс Анна Юрьевна – Мэҥэ Алдаҥҥа нуучча тылын учуутала, иккис кыыс Сардаана Юрьевна – Дьокуускай куоракка олорор, сылгы кылынан араас оҥоһуктары оҥорор маастар, онтон аҕатын аатын ылбыт Юрий Юрьевич Комиссаров –икки үрдүк үөрэхтээх, Мэҥэ Алдан нэһилиэгин баһылыга, Петр Юрьевич – быһах, хомус охсор тимир ууһа, кыра кыыс Азия Юрьевна – музыкальный оскуолаҕа ырыа учуутала.
Мария Неймохова.
21.02.2026 с.
