9 месяцев назад 559
Үрдүк үөрэххэ далаһа ууран
Үрдүк үөрэх бүддьүөт уонна тус сыаллаах миэстэлэригэр докумуоннары тутуу от ыйын 25 күнүнэн бүтэр.
Идэҕэ туһаайар киин 2012 сылтан абитуриеннар киин куорат уонна Саха Сирин үрдүк үөрэхтэрин кыһаларыгар киирэллэригэр көмөлөһөр.
Холобура, быйыл Таатта лиссиэйин бүтэрбит кыыска көмөлөстүбүт. Кини ЕГЭ-тин уопсай баала – 161. Экэнэмиис буолуон баҕарар. Бу баалынан кини бүддьүөт миэстэтигэр киирэр кыаҕа суох, ол иһин биһиги кииммит киниэхэ тус сыаллаах миэстэҕэ киириэн сөптөөх университеттары көрдөөн булан биэрдэ. Онтон кини 4 университетын талан, бииригэр сайаапка ыытта – баҕарар үөрэҕэр киирэригэр шанс баар буолла.
Тус сыаллаах миэстэҕэ киирдэххэ, үөрэҕиҥ босхо, истипиэндьийэ ылаҕын уонна уопсайга олорор кыахтанаҕын. Ону таһынан сакаасчыт харчынан көмөлөһөр. Үөрэххин бүтэрдэххинэ, баара-суоҕа 3 эбэтэр 5 сыл эрэ сакаасчыт эппит тэрилтэтигэр үлэлиигин. Дуогабаргын толордуҥ да, салгыы ханна бараргын биитэр хааларгын бэйэҥ быһаараҕын.
Аны туран, сорох университекка уопсай куонкуруһунан киирии баала намыһах буолар. Холобура, Владивосток куоракка баар Невельской аатынан Муора судаарыстыбаннай университетыгар нуучча тылыгар 36, математикаҕа 27, информатикаҕа 40, физикаҕа 36, химияҕа 36 бааллардаах буоллаххына, холкутук киирэҕин. Судовождениеҕа үөрэнэн, хараабыл хапытаана буоллахха, ыйдааҕы хамнаһыҥ – 1 мөлүйүөн солк. Саха Сирэ хапытааннарга наһаа наадыйар, ол иһин манна сыл аайы Саха Сирин уолаттарын киллэрэбит.
Биһиги кииммит Арассыыйа бастыҥ үрдүк үөрэҕин кыһаларын кытта үлэлэһэр. Устудьуоннарбыт хайдах үөрэнэ сылдьалларын куратордарыттан ыйыталаһабыт, бэйэлэрин кытта билсэбит.
Үөрэхтэрин бүтэрбиттэргэ үлэ булалларыгар кыахпыт баарынан көмөлөһө сатыыбыт. Холобура, Красноярскай кыраайга саха устудьуоннарын «Аартык» ассоциациятын урукку бэрэсидьиэнэ Иван Александрович Попов Сунтаар улууһун Тойбохой нэһилиэгин баһылыгынан талыллар быыбарыгар өйөөбүппүт, аҕытаассыйатыгар көмөлөспүппүт. Билигин кини Москуба куоракка СӨ министиэристибэлэрин бэрэстэбиитэлинэн үлэлиир.
Кииммит үөрэнээччилэргэ профориентационнай үлэни уонна олимпиадалары ыытар. Бастакы олимпиадабыт 2013 с. Танда оскуолатын бүтэрээччилэригэр тэриллибитэ, биир дойдулаахтара, «Капитал» СК ХЭТ генеральнай дириэктэрэ Евгений Дмитриевич Кривошапкин көҕүлээһининэн. Иккис сылбытыгар олимпиадабытын улууска тэрийбиппит. Онтон «Үрдүккэ дабайыы» диэн ааттаан, өрөспүүбүлүкэ таһымыгар тахсыбыппыт.
Биллэн турар, биир нэһилиэк, биир улуус таһымыгар олимпиадаҕа кыттыан баҕарар уонна физиканы, математиканы дириҥник билэр оҕо аҕыйах. Ол иһин баҕалаахтары барыларын кытыннаран, кинилэргэ “ЕГЭ-ҕэ диэри күүскэ бэлэмнэннэххитинэ, баалгыт кыра да буоллаҕына, тус сыаллаах миэстэҕэ үрдүк үөрэххэ киириэххитин сөп эбит” диэн өйдөбүлү үөскэтэбит. Кырдьыгы да, олимпиадаҕа кыттыбыт оҕолор бэйэҕэ эрэллэрэ күүһүрэр, нууччалыы эттэххэ, самооценкалара үрдүүр.
Манчаары КОРЯКИН:
–Оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан, соҕуруу куоракка үөрэнэ эрэ барыам диэн санаа да суоҕа. XI кылааска Идэҕэ туһаайар киин үлэһиттэрэ Красноярскайга оҕолор хайдах үөрэнэллэрин, саха устудьуоннарын ассоциацияларын туһунан кэпсээбиттэрэ, ыытыллыбыт тэрээһиннэртэн хаартыскалары көрдөрбүттэрэ. Ону көрөн ымсыырбытым уонна олимпиадаҕа кыттарга санаммытым. Сибиир федеральнай университетыгар киирбитим, металлург идэтигэр. Үөрэхпин бүтэрэммин, этэҥҥэ үлэлии-хамсыы сылдьабын.
Миша ОХЛОПКОВ:
-Мин эмиэ Идэҕэ туһаайар киин олимпиадатыгар кыттан, II миэстэ буолбутум уонна Сибиир федеральнай университетыгар тутааччы идэтигэр үөрэххэ киирбитим. Үөрэхпин саҕалыырбар бөлөхпөр соҕотох саха этим. Бастаан үөрэнэрбэр ыарахана: нууччалыы да сатаан саҥарбатым, сорох биридимиэти өйдөөбөт да этим. Кэлин бөлөҕүм аҥаара табаарыстарым буолбуттара, бэйэ-бэйэбитин өйдөһөр-өйөһөр этибит. Үөрэнэр кэммэр байыаннай хаапыдыраҕа үөрэнэн, сержант званиелаахпын. Өссө массыына ыытарга быраап ылбытым. Билигин идэбинэбинэн үлэлии сылдьабын.
Кэлиҥҥи олимпиадалар түмүктэринэн үөрэххэ киирбит оҕолорбут эмиэ норуот хаһаайыстыбатын араас салааларыгар үлэлии-хамсыы сылдьаллар. Инньэ гынан, кытыы сир да оҕолоро дойду киин куораттарын бастыҥ университеттарыгар үөрэнэр кыахтаахтар диэн өйдөбүлү үөскэттибит.
Хамсык хааччаҕа бу бэртээхэй бырайыакпытын тохтото сылдьыбыта. Быйыл сөргүттүбүт: Уус Алдан улууһун дьаһалтатын туруорсуутунан муус устар 8 күнүгэр Бороҕоҥҥо VI төгүлүн тэрийдибит.
Ол эрээри урукку өттүгэр “Үрдүккэ дабайыы” олимпиада түмүгүнэн диплом уонна сэртипикээт ылбыт үөрэнээччилэргэ үөрэххэ киирэллэригэр баал эбиллэрэ. Билигин федеральнай олимпиадалар эрэ түмүктэрин билинэллэр. Онуоха биһиги федеральнай олимпиадалары ыытыыга партнер быһыытынан эмиэ үлэлэһэбит. Ол курдук, Сибиир федеральнай университетын “Надежда энергетики”, «Бельчонок», Новосибирскайдааҕы судаарыстыбаннай аграрнай университет олимпиадаларын ыыппыппыт. Бу маннык улахан үөрэх кыһаларыгар партнер буолар чиэс, сыралаах үлэттэн ситиһиллибит итэҕэл.
Биһиги кииммитинэн үөрэххэ киирэн баран, сорохтор СӨ үөрэххэ уонна наукаҕа министиэристибэтин кытта дуогабар түһэрсэн, айаннарын уонна уопсайга олорор ороскуоттарын төлөттөрөллөр, истипиэндьийэлэригэр эбии төлөбүр ылаллар. Сорохтор биһиги көмөбүтүнэн бүддьүөккэ киирэн баран, I куурус кэнниттэн киин үөрэх кыһатыттан ХИФУ-га көһөртөрөллөр.
Онон сахабыт ыччата биһигини кытта сибээстэһиҥ диэн ыҥырабын: 89142236564, 89245617944, prof.orient@mail.ru. Аадырыспыт: Дьокуускай, Окружной суол 2а.
Иван НЕУСТРОЕВ, Идэҕэ туһаайар киин салайааччыта.
